KOMPOZE GÜBRELERİN ÜRETİMİNİ ÖZENDİREN NEDENLER

Çeşitli besi elementlerini içeren gübrelerin aynı anda, fakat ayrı ayrı kullanılmaları bazı sorunları da beraberinde getirir. Bu sorunlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:

1) Ekim makinalarının genellikle iki gözü vardır. Bunlardan birine tohum, diğerine ise gübre konulur. Eğer iki çeşit gübre aynı anda kullanılacak ise, bunun mevcut ekim makinaları ile verilmesine imkan yoktur. Bu durumda gübrelerden birinin ayrıca toprağa verilmesi gerekir. Buda ilave iş gücü ve zaman kaybı demektir.

2) Gübrelerin ayrı ayrı üretilmesi, ambalajlanması, taşınması ve uygulanması birim gübre maliyetlerinin artmasına yol açar.

Yukarıda belirtilen hususları dikkate alan üretici firmalar, son yıllarda gübreleri ayrı ayrı piyasaya sürme yerine, bunları bir araya getirerek satma yolunu seçmişlerdir. Bu durum tarım ile uğraşan üreticiler tarafından da benimsenmiştir.

1. Üretim Maliyetinin Düşüklüğü

Karışık gübrelerin bit tonunun maliyetini etkileyen iki ana faktör mevcuttur. Bunlardan birincisi, üretimde kullanılan maddelerin içerdiği bitki besin elementlerinin maliyeti; ikincisi ise üretim, ambalaj, taşıma ve dağıtım gibi sabit masraflardır.

Örneğin; 5-10-10 ve 10-20-20 dozundaki karışık gübrelerden aynı miktardaki besin elementi ambalajlamada, ikinci gübre için gerekli torba miktarı birincinin yarısı kadardır. Görüldüğü gibi, her birim besin elementi için yapılan sabit masraflar, karışımdaki besin elementlerinin miktar veya oranlardaki artışa bağlı olarak azalır. Bu şekilde sağlanan düşük masraflar, birim gübre maliyetinin de düşmesine yol açar. Son yıllarda özellikle taşıma giderlerinde görülen artış, bu giderleri azaltması nedeniyle konsantre gübrelerin üretimini daha da özendirmiştir.

Gübre içerisindeki bitki besin maddelerinin konsantrasyonu arttıkça üretim maliyetleri de düşer. Bu hususu dikkate alan gübre üreticileri, karışık gübrelerin hazırlanmasında daha konsantre ürünler kullanma yoluna gitmişlerdir.

Bir karışık gübrenin bir tonunda bulunması gereken besin elementlerini sağlayan maddelerin ağırlığı ile bir ton ağırlık arasında çoğunlukla bir ağırlık farkı vardır. Bu fark, dolgu maddesi olarak bilinen ve azot, fosfor, potasyum dışında kalan diğer maddelerin gübreye ilave edilmesi ile tamamlanır.

Böyle bir durumda karışık gübrelerin hazırlanmasında dolgu maddesi kullanılmasından kaçınmak maliyeti düşürmek olasıdır. Ancak dolgu maddesi katılıp katılmaması, gübrenin asitlik oluşturup oluşturmamasına bağlanır. Gübre asitlik oluşturuyor ise, karışıma CaCO3 ilave edilerek bu sakıncanın giderilmesi gerekir. Bu amaçla kullanılan en yaygın madde kireçtaşıdır.

2. Uygulama Kolaylığı

Yüksek oranda besin elementi içeren gübrelerin kullanılması, üreticiler açısından çeşitli avantajları da beraberinde getirir. Söz konusu yararlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

1) Birim gübre maliyeti daha düşüktür.

2) Taşıma maliyeti daha azdır.

3) Depolamam için daha az hacim gerekir.

4) Gübrenin uygulanması için gereken işçilik daha azdır.

5) Tarlada yapılan uygulamalarda daha az zamana ihtiyaç duyulur.

Yukarıda belirtilen nedenlerle üreticiler genellikle yüksek konsantrasyonlu gübreleri kullanma eğilimindedirler.